Wat regel je na een overlijden? Een stappenplan voor de eerste week

Het eerste uur

Als iemand thuis overlijdt, bel de huisarts (of bij acute situatie 112). De arts komt langs, constateert het overlijden en stelt een verklaring van overlijden op. Zonder deze verklaring kan er niets verder worden geregeld.

Als de overledene in een ziekenhuis of verpleegtehuis is, regelt het personeel het eerste traject zelf: overlijdensverklaring, koeling, contact met de familie.

Ademhalen

Het eerste uur hoeft niets méér dan dit. Je hoeft geen beslissingen te nemen over kist of crematorium. Laat artsen, personeel of aanwezige familie de directe zorg overnemen en geef jezelf de ruimte.

De eerste 24 uur

Uitvaartondernemer bellen

Binnen 24 uur is het praktisch om een uitvaartondernemer in te schakelen. Als er een uitvaartverzekering is, staat er soms een voorkeursondernemer op de polis. Die ondernemer regelt het transport van de overledene en leidt het vervolgtraject.

Heb je geen voorkeur? Bel twee lokale ondernemers, leg de situatie uit en vraag om een beknopte offerte. Kies niet meteen op basis van één gesprek — je kunt de volgende ochtend terugkomen met een keuze.

Familie en naasten informeren

Maak een kort lijstje van wie direct informatie moet krijgen: kinderen, ouders, broers/zussen, beste vrienden, collega's. Bel hen zelf of vraag een familielid dit over te nemen. Met grotere sociale kringen volstaat later een rouwbericht.

Plaatselijke zaken

• Als de overledene alleen woonde: zorg dat de woning (of huisdier) verzorgd is.
• Vraag de huisarts naar de akte van overlijden — dit wordt bij de burgerlijke stand van de gemeente aangevraagd.
• Vraag de uitvaartondernemer om de identiteitskaart van de overledene nodig te hebben.

Dag 2–3: plannen en kiezen

Na het eerste schokuitval gaan de praktische keuzes beginnen.

Uitvaartvorm en locatie

Crematie of begrafenis? Heeft de overledene dit eerder aangegeven? Was er een uitvaartdocument (zie uitvaart vooraf regelen)? Zo ja, volg het; zo nee, beslis als familie. Lees hierover meer in Crematie of begrafenis?.

Kies ook de specifieke locatie: welk crematorium, welke begraafplaats. De uitvaartondernemer geeft opties, maar je kunt ook zelf onderzoek doen. Bekijk crematoria bij jou in de buurt voor een beeld van aanbod.

Ceremonie vormgeven

Wie spreekt? Welke muziek? Wil je een geestelijke, humanistisch raadsman of ceremoniemeester? Dit is het meest persoonlijke onderdeel. Zie De crematieceremonie invullen voor ideeën en structuur.

Rouwkaart

De uitvaartondernemer helpt met de rouwkaart. Beslissingen: welke foto, welke tekst, naar hoeveel mensen sturen. Druk- en posttijd is meestal 2–4 werkdagen. Digitale rouwkaarten (via e-mail) kunnen daarnaast snel aanvullend worden verstuurd.

Kist en vervoer

De ondernemer laat een selectie kisten zien. Van eenvoudige spaanplaat (€400) tot maatwerk eiken (€2.500+). Kist materiaalkeuze is bij een crematie minder functioneel kritisch — zie Wat kost een crematie?.

Opbaring en condoleance

Waar wordt opgebaard: thuis, in een uitvaartcentrum of bij het crematorium? Wie mag langskomen, op welke dagen en tijden?

De uitvaartdag zelf

De ondernemer regisseert de dag. Typisch verloop bij een middagceremonie:

• 09:00–12:00 voorbereidingen, laatste zaken bij de ondernemer.
• 12:00–13:00 familie samenkomen, lunch.
• 13:15 richting crematorium.
• 13:45 aankomst, korte ontvangst.
• 14:00–15:00 ceremonie.
• 15:00–16:30 condoleance in aparte ruimte.
• Later die dag of volgende werkdag: feitelijke verassing (bij crematie).

Zorg voor vervoer op tijd, zwarte of donkere kleding (traditie maar niet verplicht), en een gezinslid dat de ondernemer kan bereiken bij logistieke vragen. Meer over hoe de dag verloopt in Wat is een crematie?.

Na de uitvaart: eerste 2 weken

Na de uitvaart lijkt het stil te vallen, maar er is nog veel praktisch werk.

Bedankkaartjes

Naar alle mensen die naar de uitvaart zijn gekomen en naar iedereen die gecondoleerd heeft. Een korte persoonlijke zin volstaat; voorgedrukte kaartjes van de uitvaartondernemer zijn prima als tussenoplossing.

Akte van overlijden gebruiken

Je krijgt 5 tot 10 exemplaren van de akte van overlijden. Die heb je nodig bij:

• Bank (rekeningen afsluiten of omzetten)
• Pensioenfonds
• Verzekeraars (zorg, levens, uitvaart)
• Belastingdienst
• Werkgever (bij actieve werknemer)
• Gemeente (bij gezamenlijk huurderschap)
• Woningcorporatie of hypotheekverstrekker

Asbestemming

Wat gebeurt er met de as? Je hebt meestal zes maanden tot een jaar bij het crematorium om te beslissen. Neem de tijd. Meer opties in Asbestemming: alle opties op een rij.

Uitvaartrekening

De uitvaartondernemer stuurt binnen 2–4 weken een eindfactuur. Controleer deze tegen de offerte. Als er een uitvaartverzekering is, wordt meestal rechtstreeks met de verzekeraar afgerekend; alleen het meerwerk komt naar jou.

Eerste maand: administratief afronden

Binnen de eerste 4–6 weken regel je de administratieve nasleep.

Nalatenschap en erfenis

Als er een testament is, neem contact op met de notaris. Is er geen testament? Dan bepaalt het wettelijk erfrecht wie erfgenaam is. Erfgenamen hebben drie maanden bedenktijd om de erfenis zuiver te aanvaarden, beneficiair te aanvaarden (beperkte aansprakelijkheid voor schulden) of te verwerpen. Bij twijfel: beneficiair aanvaarden, via een kosteloze verklaring bij de rechtbank.

DigiD en digitale accounts

DigiD vervalt automatisch na een melding bij DUO/Gemeente. Social media-accounts kunnen in memoriam worden gezet (Facebook, Instagram) of opgeheven. Abonnementen (Netflix, Spotify, krant, telefoon) opzeggen op basis van de akte van overlijden.

Belastingaangifte

De belastingdienst wordt automatisch op de hoogte gesteld. Voor het sterftejaar moet er een F-aangifte worden ingediend (over de periode tot overlijden). Een notaris of boekhouder kan hierin bijstaan.

Woning

Bij een huurwoning: huurovereenkomst eindigt meestal twee maanden na overlijden. Bij koopwoning blijft deze van de nabestaanden (als erfdeel). Denk aan:

• Opzeggen nutsvoorzieningen (stroom, gas, water, internet) of overzetten.
• Verzekeringen checken (inboedel, opstal).
• Woning leegmaken kan wachten tot de erfenis is afgehandeld.

Rouw en steun

De eerste maand is vaak een adrenaline-fase waarin je dingen doet zonder echt te voelen. De rouw komt vaak pas ná de administratieve afhandeling. Zoek dan gerust professionele ondersteuning: huisarts, rouwtherapeut, rouwgroep. Het is een fase met eigen dynamiek, geen teken van zwakte.

Veelgestelde vragen